KOMENTAR
Za Srbe u BiH 1. mart predstavlja početak sukoba i svi raniji pravni i institucionalni mehanizmi Srba, poput osnivanja Skupštine srpskog naroda, Republike Srpske i donošenja prvog Ustava Srpske, bili su odgovor na već uveliko pokušaje izbacivanja Srba iz ustavno-pravnog sistema i njegove majorizacije, izjavio je Srni šef Kluba SNSD-a u Narodnoj skupštini Srpske Srđan Mazalica.
„Zato se moramo stalno podsjećati da je Republika Srpska opravdana jer ona predstavlja odgovor na pravno nasilje, a da je pravno nasilje izazvalo i nasilje sukoba i rata, čime je naš oružani odgovor bio iznuđen“, istakao je Mazalica.
On je podsjetio da su Srbi mnogo prije 1. marta 1992. godine bili izloženi preglasavanju, majorizaciji i napadima na njihova ustavna prava u BiH.
On je napomenuo da je povod bio pokušaj poslanika SDA i HDZ da se pitanje suvereniteta stavi na glasanje, sa unaprijed poznatim ishodom, ali su poslanici SDS-a tada aktivirali Savjet za nacionalnu ravnopravnost i skinuli temu sa dnevnog reda.
„Ali, ustavni mehanizmi zaštite interesa i prava naroda nisu bili dovoljni godinu dana kasnije da se spriječi nelegalni i nelegitimni referendum, bez saglasnosti predstavnika Srba i uz bojkot srpskih birača. I pored toga što nije bilo dvotrećinske podrške referendumu, muslimani i Hrvati su krenuli putem podjela, sukoba i haosa“, rekao je Mazalica.
On je dodao da je sve to praćeno ubistvom srpskog svata u Sarajevu, simbolično istog dana 1. marta u Sarajevu, ali da to govori da je preglasavanje i zaobilaženje srpske volje imalo dublju pozadinu u vidu dehumanizacije Srba koji postaju legitimna meta i smetnja nezavisnosti BiH koju treba fizički ukloniti.
U dijelu FBiH sa većinskim bošnjačkim stanovništvom 1. mart se obilježava kao takozvani dan nezavisnosti BiH, jer je tada prije 32 godine održan nelegalni referendum o nezavisnosti i otcjepljenju BiH od SFRJ. Srbi u Republici Srpskoj 1. mart pamte po ubistvu srpskog svata u Sarajevu, što je bio i okidač za početak ratnih sukoba.
Ovaj tragični datum u Republici Srpskoj se ne praznuje, već 21. novembar – dan kada je u američkoj vazduhoplovnoj bazi Rajt Peterson kod Dejtona parafiran Opšti okvirni sporazum za mir u BiH koji je obilježio kraj građanskog rata u BiH.
