KAKO JE JOSEF MENGELE ZAVRŠIO U BRAZILU
Josef Mengele, jedan od najzloglasnijih nacističkih zločinaca i simbol monstruoznih eksperimenata u koncentracionom logoru Auschwitz, godinama je uspješno izbjegavao pravdu skrivajući se u Južnoj Americi. Njegov bijeg, lažni identiteti i život u izolaciji završili su 1979. godine na brazilskoj obali – ali je istina o njegovom identitetu otkrivena tek šest godina kasnije.
POČETAK OTKRIĆA
Sve je počelo 7. februara 1979. godine, kada je brazilski policajac Espedito Dijas u gradu Bertioga primio poziv o utapanju na plaži Enseada. Na licu mjesta zatekao je tijelo muškarca i Austrijanku Lizelot Bozert, koja je tvrdila da mu se nije moglo pomoći. Tek godinama kasnije svijet je saznao da je utopljenik zapravo Josef Mengele, poznat kao „Anđeo smrti“, nacistički ljekar odgovoran za smrt stotina hiljada ljudi i brutalne medicinske eksperimente nad logorašima.
BIJEG IZ EVROPE I SKRIVANJE U LATINSKOJ AMERICI
Nakon sloma nacističke Njemačke 1945. godine, Mengele je, poput mnogih ratnih zločinaca, izabrao bijeg. Nakon kratkog zarobljeništva kod američkih snaga, koje ga nisu prepoznale, radio je nekoliko godina u Njemačkoj, a potom se prebacio u Argentinu – jednu od glavnih destinacija nacističkih bjegunaca nakon rata.
Kada je 1959. godine otkriven njegov trag i izdat nalog za hapšenje, Mengele je pobjegao iz Argentine, preko Urugvaja i Paragvaja, da bi konačno završio u Brazilu. Historičari navode da je strah od hapšenja bio glavni razlog njegovog dolaska u tu zemlju.
AUSCHWITZ I ZLOČINI BEZ POKAJANJA
U Auschwitz je došao 1943. godine, gdje je imenovan za šefa ljekarske službe logora. Upravo tu je postao simbol nacističkog sadizma. Odlučivao je ko ide na prisilni rad, a ko direktno u gasne komore, dok su blizanci, djeca, osobe s invaliditetom i patuljastog rasta korišteni u stravičnim pseudo-naučnim eksperimentima.
Eksperimenti su uključivali izlaganje ekstremnim temperaturama, korištenje ključale vode, ubrizgavanje hemikalija i tečnog cementa ženama u pokušajima sterilizacije. Prema svjedočenju njegovog sina Rolfa Jenkela, Mengele nikada nije pokazao kajanje, već je tvrdio da je „samo izvršavao naređenja“.
ŽIVOT U SKRIVANJU
U Brazilu je živio pod lažnim imenima, mijenjao identitete i boravišta, a posljednje godine proveo je u Sao Paulu. Živio je povučeno, rijetko je izlazio iz kuće i stalno bio u strahu od hapšenja. U to vrijeme bio je na međunarodnoj potjernici, „živ ili mrtav“, s višemilionskom nagradom.
SMRT I RAZOTKRIVANJE IDENTITETA
Mengele je sahranjen pod lažnim imenom u blizini Sao Paula. Istina o njegovom identitetu otkrivena je 1985. godine, nakon presretnutih pisama i pokrenute istrage.
Posmrtni ostaci su ekshumirani, a identitet potvrđen forenzičkom analizom i DNK testiranjem.
Tako je, decenijama nakon zločina u Evropi, svijet konačno dobio potvrdu o sudbini „Anđela smrti“ – čovjeka koji je simbolizirao najmračniju stranu nacističke ideologije i koji je umro slobodan, daleko od sudnice, bez suočavanja s pravdom i bez ikakvog kajanja.
(The Times)
